Geschiedenis

 

Men zegt soms wel dat elk goed Kempisch dorp vroeger minstens één brouwerij en één fanfare had en als het even kon van elk twee.

In Dessel was dit in ieder geval zo. De eerste sporen, die we van een fanfare terugvinden dateren van 1894 toen op 15 december in een algemene vergadering het reglement van "Fanfarenmaatschappij De Heidezonen Desschel" opgesteld werd. Zij voerde de mooie spreuk "Ons moeders pand is hei en zand". In het Annonceblad van Mol van december 1894 werd de oprichting van deze fanfare aangekondigd en men schreef erbij dat er reeds 25 spelende leden waren. Daarna vinden we over "De Heidezonen" niets meer terug.

 

Amper een half jaar later duikt echter Fanfare Concordia op. Op 23 juni 1895 is er in Mol een groot feest ter gelegenheid van de opening van de tramlijn Turnhout-Mol-Meerhout. Onder de talrijke fanfares en muziekmaatschappijen die dit feest opluisteren bevinden zich Fanfare Concordia uit Dessel en de harmonie "de Vereenigde Desschelaren" uit Antwerpen, een gezelschap van naar Antwerpen uitgeweken mensen van Dessel. We zijn er van overtuigd dat fanfare De Heidezonen nog voor ze goed en wel van start ging haar naam veranderde in Concordia. Het reglement van De Heidezonen dat we terugvonden bevat immers de stempel van Frans (Sooi) Leysen, die meer dan vijftig jaar dirigent was van de fanfare … Concordia. Hij wordt later in het Annonceblad van Mol ook vermeld als één van de stichters van Concordia samen met Juul Minnen, die de eerste voorzitter werd. Andere stichtende leden waren Emiel Becquaert, Baron Edmond Van Eetvelden, brouwer August Verbeeck, Frans Minnen, Frans Wouters, Andreas Staes (beenhouwer en herbergier), de heer Habig (toezicht op de zandgroeven), de heer Snijckers (gepensioneerd sluiswachter) en Jan Van de Winkel (sasmeester en herbergier op Sas 5).

Op zondag 11 oktober 1896 werd de eerste standaard van Concordia ingehuldigd, wat gepaard ging met een groot feest waaraan zeven maatschappijen uit de omliggende dorpen deelnamen. Nog geen twee maanden later, op 20 december, organiseerde Concordia haar eerste "toon-en toneelkundig avondfeest" in haar lokaal Concordia bij Frans Leysen in de Hannekestraat. Deze avondfeesten -een mengeling van muziek, liederen en toneel- kenden een groot succes en werden tot na de Tweede Wereldoorlog ingericht. Op een groepsfoto van 1896 tellen we 46 personen. In 1905 ontstond er uit de Concordia een veloclub "Over Berg en Dal", die ook over muziekinstrumenten beschikte. Aan deze veloclub was een spaarkas verbonden "Vele druppels maken een plas", die elk jaar met de grote kermis gelicht werd. De veloclub organiseerde muzikale uitstappen -per velo uiteraard- en organiseerde met de kermissen velofeesten.

In 1906 werd er in de herberg De Klok van August Bel een tweede veloclub opgericht met als naam Desschel Vooruit en meteen was ook de tweede muziekmaatschappij van het dorp geboren. Op 17 december 1906 gaf Desschel Vooruit een groot winterfeest en vinden we als voorzitter brouwer August Verbeeck terug en als schrijver Alfons Smet. Dessel had nu zijn twee fanfares en ondertussen ook zijn twee… brouwerijen. In 1896 richtte Juul Raeymaeckers immers Brouwerij Sint-Jozef op. De strijd tussen twee fanfares werd ook de strijd tussen twee brouwerijen. Er zijn immers voldoende aanwijzingen dat Raeymaeckers Concordia steunde, terwijl Verbeeck natuurlijk achter Desschel Vooruit stond. En de strijd bleek hard te zijn. In het begin van 1908 organiseerde de beide maatschappijen op dezelfde dag en hetzelfde uur een avondfeest. Concordia in de zaal bij Sooi Leyseen en Desschel Vooruit in zaal De Zwaan bij Louis Neys op de Kwademeer. Dit zou zich later nog herhalen. De vete bleek zo erg dat op een gegeven moment, wanneer de fanfares mekaar op straat ontmoetten, ze niet voor mekaar opzij gingen, maar al spelend door de rijen verder trokken.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog vonden we weinig sporen terug van activiteiten van de twee fanfares en na de oorlog is de rivaliteit voorbij. Onder impuls van Dokter Peeters worden op 23 maart 1919 de beide maatschappijen verenigd in fanfaremaatschappij De Eendracht. Dokter Peeters wordt de eerste voorzitter en in de nieuwe standaard zien we twee ineengestrengelde handen, die ver verzoening besluiten. In 1921 besluit het bestuur aan te sluiten bij het Katholiek Verbond van Fanfares. Datzelfde jaar moet de fanfare tijdelijk naar een ander onderkomen want Sooi Leysen besluit een nieuwe zaal te bouwen. Pas vier jaar later, op 17 mei 1925, wordt de nieuwe zaal De Eendracht ingehuldigd. In maart 1926 begint Sooi Leysen in zijn zaal met een cinema, die onder de naam Rio, bijna vijftig jaar blijft bestaan.

In 1930 wordt overal in België de honderdjarige onafhankelijkheid van het land gevierd. Als bijdrage aan dit eeuwfeest besluit het gemeentebestuur van Dessel op de markt een kiosk op te richten, iets waar de fanfare reeds lang op aangedrongen had. Vanaf 1933 gaan De Eendracht en Dessel Sport samen activiteiten organiseren, waaronder toneelavonden en Vlaamse kermissen. In 1934 is De Eendracht medeorganisator van een groot muziekfestival naar aanleiding van de inhuldiging van het nieuwe gemeentehuis; 36 muziekmaatschappijen namen hieraan deel. In 1935 lezen we in het Annonceblad van Mol dat de fanfare in dat jaar de volgende prijzen had behaald: zeven prijzen voor solisten, één eerste prijs voor marswedstrijden, één eerste prijs voor korpswedstrijden en een diploma van bekwaamheid voor dirigent Sooi Leysen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog draaien de activiteiten van de fanfare weer op een laag pitje.

Na de Tweede Wereldoorlog worden de activiteiten hervat en gaat De Eendracht een glorierijke periode tegemoet. Ernest Minnen wordt de nieuwe voorzitter. Naast muziek blijft de fanfare ook in de toneelwerled actief. Van 1946 tot 1961 volgen toneelvoorstelling en operettes mekaar op. In 1949 houdt Sooi Leysen het voor bekeken. Hij wordt als dirigent opgevolgd door Jos Meulemans. In 1954 speelt de fanfare reeds in eerste afdeling en behaalde zij op een internationale muziekwedstrijd in Ravels een eerste prijs met grote onderscheiding en "lof der jury" (407,5 munten op 420). Voor de dirigent was een directeursprijs weggelegd. In de zomer van 1955 vierde de fanfare haar 60-jarig bestaan en kreeg ze de titel "Koninklijke maatschappij".

In 1960 geeft Ernest Minnen de voorzittershamer door aan August Boeckx en worden er stijlvolle uniformen aangeschaft. In 1961 krijgt De Eendracht er een tamboerkorps bij. Op 26 september 1962 wordt de naam en faam die De Eendracht ondertussen verworven had bekroond met een optreden voor 70.000 toeschouwers in het Heizel-stadion bij de voetbalwedstrijd tussen Anderlecht en Real Madrid. Op 15 mei 1965 is De Eendracht nogmaals van de partij voor een belangrijke voetbalwedstrijd, namelijk een partij tussen België en Hongarije. Op 9 oktober 1965 neemt de fanfare afscheid van dirigent Jos Meulemans. Hij wordt opgevolgd door René Beckers uit Tessenderlo.

In 1972 wordt Dokter Gilbert Maes de nieuwe voorzitter en start in Dessel met een afdeling van de muziekacademie van Mol. Dit zal voor de fanfare zijn vruchten afwerpen en goed gevormde muzikanten leveren. In 1973 komen de majorettes de fanfare versterken, waardoor de fanfare in 1974 90 leden telde: 40 spelende leden, 20 leden van de drumband en 30 majorettes in wit-bruine pakjes en kozakkenhoed. In 1978 wordt Frans Kenis de nieuwe dirigent. De zaal is aan ernstige renovatie toe en vanaf augustus 1978 wordt er onder leiding van Jos Heymans naarstig verbouwd, zodat reeds op 2 maart 1979 de zaal en het café heropend konden worden. In 1982 ontstaan er meningsverschillen en verlaten de majorettes en de drumband De Eendracht. Zij gaan onder de naam De Vrienden en met Frans Dillen als voorzitter hun eigen weg.

Dokter Maes geeft heeft voorzitterschap op en wordt opgevolgd door Hugo Draulans. In 1983 wordt er met de nodige steun van de fanfare een accordeonclub opgericht. Desselina was een idee van Karel Jacobs en heeft sindsdien onder leiding van Marc Janssens reeds hoge toppen gescheerd. Op 6 januari 1985 brandt het café uit en gaat er heel wat unieke documentatie verloren. In mei 1985 geeft Frans Kenis de dirigeerstok door aan Leo Nuyts. In 1987 worden nieuwe, grijze uniformen gekocht, di op 6 juni in een optocht voor het eerst getoond werden. In 1992 werd Stefaan Van Aanrode de nieuwe dirigent en werd in 1998 opgevolgd door Ivo Van Gils, in datzelfde jaar werd ook André Melis voorzitter.

In 2005 vierde De Eendracht "110 jaar fanfareleven in Dessel". Het jubileumjaar met een lunchconcert, de opvoering van de Missa Brevis samen met de Desselse koren, Cantilene, La Muze en Mede-Klinker, een optreden op het jaarlijkse dorpsfestival "Dessel-Swing" waarbij de fanfare steun kreeg van zangers en djembé en een slotconcert in zaal Vito was feestelijk maar gaf tegelijk ook een nieuwe energiestoot. Het jubileumjaar was de start van een vernieuwde en verjongde aanpak. In de komende jaren wil De Eendracht werk maken van een jeugdbeleid. De oprichting in 2006 van de jongerenwerking onder de naam Boem-Tuut was hierin een belangrijke stap.

In de voorbije jaren spendeerden honderden Desselaars in de fanfare een groot deel van hun vrije tijd aan een gemeenschappelijke liefde, de muziek. Repetities, stapwedstrijden, concerten, concours en vieringen waren hun deel. Allicht geen enkele andere vereniging speelde en speelt een zo belangrijke rol in het sociale en culturele leven van onze gemeente als de fanfare. Het aantal vieringen, processies, inhuldigingen van burgemeesters en pastoors, herdenkingen, plechtige openingen van gebouwen en nieuwe wegen, goeden en diamanten bruiloften, voetbalwedstrijden, kermissen, schoolfeesten, handelsexpo's, enz. die door de fanfare luister bijgezet zijn, is niet te tellen. Wat er ook gebeurde, de fanfare moest erbij zijn. Ook nu nog!!

 

Oktober 2007
Met dank aan Luc Damen en Frans Mangelschots (Heemkundige Kring De Griffioen)
(Lees ook in "Dessel, anno … Kriskras door de geschiedenis van Dessel)